Procesbeheersing en Lean & Clean: schoner werken zonder cleanroom

Industrieel clean verspanen: het probleem dat niemand zo noemt

Coatingfouten die pas bij de eindklant opvallen. Hechtingsproblemen bij lijmen die niemand kan verklaren. Lasdefecten, corrosie na assemblage, onverwachte wrijvingswaarden bij passingen. In al deze gevallen is de oorzaak vaak dezelfde: restcontaminatie van het koelsmeermiddel op het werkstukoppervlak.

Dit zijn problemen die zelden als ‘reinheidsproblemen’ worden benoemd, maar dat wél zijn. En de oplossing begint niet aan het einde van het proces, bij de reinigingsinstallatie. Ze begint aan het begin: bij de keuze van het koelsmeermiddel.

Procesbeheersing en Lean & Clean: schoner werken zonder cleanroom

Het koelsmeermiddel is de vijfde component van het verspaningsproces naast machine, gereedschap, snijprogramma en opspanning. Het beïnvloedt gelijktijdig oppervlakteruwheid, gereedschapsstandtijd, thermische belasting én het residuprofiel op het werkstuk. Procesbeheersing begint bij de koelsmeermiddelkeuze en eindigt bij systematisch emulisebeheer en werkplekinrichting.

Badbeheer: de basis op orde

Veel verspanende bedrijven beheren hun koelsmeermiddel reactief: pas als er problemen optreden (geuroverlast, corrosie, schuimvorming) wordt er actie ondernomen. De stap naar preventief badbeheer is vaak al een significante verbetering. Kritische parameters zijn daarbij: meet de concentratie in een vaste frequentie, bewaak de pH (8,5–9,2), vul tijdig na en bacteriecontrole. Een koelsmeermiddel buiten spec degradeert niet alleen in smeer- en koelprestatie, maar ook in residuprofiel: hogere bacterietellingen produceren meer biofilm, hogere concentraties laten meer residu achter. De stap van reactief naar preventief badbeheer is de eenvoudigste en goedkoopste procesingreep met de grootste impact.

Lean & Clean: ook zonder cleanroom

Het Lean & Clean concept, de integratie van Lean Manufacturing met contaminatiebeheersing, doorbreekt het valse dilemma dat schoner werken duurder is. De kernlogica: verspilling elimineren reduceert gelijktijdig kosten én contaminatie.

  • 5S op de werkvloer vermindert slijtage- en stofdeeltjes;

  • Value Stream Mapping identificeert onnodige tussenopslag waar werkstukken contaminatie verzamelen;

  • TPM op de machines voorkomt lekkage en kruisbesmetting.


Indicatieve resultaten na 18 maanden implementatie: reinigingstijd minus 40–65%, scrap minus 30–55%. De investering is beperkt; er is veel laaghangend fruit.

Quality gates: reinheid als procesparameter

Het quality gate concept verschuift de reinheidsmeting van eindcontrole naar tussencontrole: na elke kritische bewerkingsstap wordt de reinheidstoestand van het werkstuk geverifieerd. Dit voorkomt dat contaminatie zich door het proces accumuleert en pas aan het einde wordt ontdekt, wanneer herbewerking maximaal duur en tijdrovend is.

VDA 19 en ISO 16232 vereisen dit feitelijk al: beide normen schrijven voor dat reinheid een beheerst procesonderdeel moet zijn, niet een eindkeuringscriterium.

Onze whitepapers

KSM heeft drie zeer interessante whitepapers over Clean Verspanen ontwikkeld. Deze zijn te downloaden via onderstaande button.

Voor meer informatie kunt u altijd contact opnemen.

Volg KSM op LinkedIn

Meteen op de hoogte zijn van o.a. nieuwe producten en/of oplossingen, KSM nieuws en interessante artikelen/video’s? Volg ons dan via LinkedIn en ontvang automatisch updates.

Wilt u ook maximaal produceren tegen minimale kosten?

KSM heeft haar jarenlange ervaring en kennis, topkwaliteit producten én veelzijdige service gebundeld in de RCL (Reliability Centered Lubrication) methode. Hierdoor wordt stapsgewijs, zowel op product- als procesniveau, de klant begeleid naar het maximaal produceren tegen minimale kosten door middel van optimaal (smeertechnisch) onderhoud.
Het resultaat: productiemaximalisatie, een verlaging van risico’s en tot wel 30% kostenbesparingen.