Elk koelsmeermiddel laat een chemische vingerafdruk achter op het werkstuk.
Die vingerafdruk is niet willekeurig maar voorspelbaar vanuit de formulering: wie weet wat erin zit, weet wat erop achterblijft. Dat inzicht is het vertrekpunt van de KSM-whitepaper ‘Verspaningsvloeistoffen voor Clean Verspanen 2026’, de derde in een driedelige serie.
De reinheidseis verschuift van de achterkant van het proces (intensiever reinigen) naar de voorkant (schoner produceren). Het koelsmeermiddel staat in die verschuiving centraal: het is de enige procesvariabele die direct bepaalt welke chemische stoffen op het werkstuk achterblijven.
Zeven vloeistoftechnologieën vergeleken: Deel I, van minerale emulsie tot neat oil
Met de chemische basis uit de voorgaande artikelen kunnen we de gangbare vloeistoftechnologieën systematisch vergelijken. Elk type heeft een eigen residuprofiel dat direct volgt uit de chemische opbouw. Dit artikel behandelt de vier conventionele technologieën.
1. Minerale emulsies
- Basisolie Group I/II (5 -30% in concentraat). Additieven: EP/AW op basis van S, P, Zn; corrosie-inhibitoren op amine- en boraatbasis; formaldehyde-depot als biocide; anionische en non-ionische emulgatoren.
- Residuprofiel: zwaarste filmische belasting van alle watermengbare technologieën. Lange koolwaterstofketens (C15 – C40) hechten sterk aan het metaaloppervlak.
- HIO-risico hoog door combinatie van intrinsieke zwavelverbindingen in de basisolie plus additieven met S, P, Zn, N, Na, Ca.
- Reinigingsbehoefte: intensief, meervoudig, chemisch (eventueel aangevuld met thermische reiniging).
- Leverancierspositie: producenten als Petrofer en Zeller+Gmelin bieden koelsmeermiddel en reinigingsvloeistof als gecertificeerd systeem aan. De reinigheidsclaim geldt voor het reinigingsresultaat, niet voor het koelsmeermiddel zelf.
2. Semi-synthetische emulsies
- Basisolie: mengsel van minerale olie (2 -15%) en synthetische componenten. Additieven: vergelijkbaar met minerale emulsies maar doorgaans in lagere concentraties.
- Residuprofiel: lichter dan mineraal maar nog steeds significante filmische belasting door het minerale aandeel.
- HIO-risico midden-hoog, afhankelijk van het minerale percentage en de additievenset.
- Blaser B-Cool Eltec 502 positioneert zich als ‘HIO-uncritical’: de vier meest kritieke HIO-elementen liggen onder ASML-drempelwaarden, maar niet noodzakelijk op nul. Fuchs ECOCOOL GLOBAL 1000 is boorvrij en formaldehydevrij geformuleerd, maar bevat minerale componenten.
3. Volledig synthetische vloeistoffen
- Basisolie: synthetische esters, PAG’s of een mengsel. Geen minerale olie. Geen EP/AW-additieven op S/P/Zn-basis.
- Residuprofiel: dunner dan mineraal of semi-synthetisch, maar synthetische esters hechten sterk aan metaal.
- HIO-risico middel-laag: geen intrinsieke S/N uit minerale olie, maar HIO-elementen mogelijk via additievenset (Na, N in corrosie-inhibitoren).
- Reinigingsbehoefte: gereduceerd maar niet triviaal, met name bij ester-gebaseerde producten.
- Voorbeelden: BECHEM Avantin 451, Rhenus TY 155 L (mineraalolievrij), Motorex SwissCool 8000.
4. Onvermengbare snij-oliën (neat oils)
- Basisolie: 100% minerale of synthetische olie, onverdund. EP/AW-additieven in hogere concentraties dan in emulsies, omdat er geen verdunning plaatsvindt.
- Residuprofiel: de zwaarste filmische belasting van alle technologieën. Het werkstuk verlaat de machine bedekt met onverdunde olie plus alle additieven.
- HIO-risico: zeer hoog.
- Reinigingsbehoefte: maximaal, meervoudige oplosmiddelreiniging, dampfasereiniging en eventueel thermisch uitstoken.
- Voor clean verspaning is dit de meest problematische technologieklasse.
Onze whitepapers
KSM heeft drie zeer interessante whitepapers over Clean Verspanen ontwikkeld. Deze zijn te downloaden via onderstaande button.
Voor meer informatie kunt u altijd contact opnemen.
Volg KSM op LinkedIn
Meteen op de hoogte zijn van o.a. nieuwe producten en/of oplossingen, KSM nieuws en interessante artikelen/video’s? Volg ons dan via LinkedIn en ontvang automatisch updates.
Wilt u ook maximaal produceren tegen minimale kosten?
KSM heeft haar jarenlange ervaring en kennis, topkwaliteit producten én veelzijdige service gebundeld in de RCL (Reliability Centered Lubrication) methode. Hierdoor wordt stapsgewijs, zowel op product- als procesniveau, de klant begeleid naar het maximaal produceren tegen minimale kosten door middel van optimaal (smeertechnisch) onderhoud.
Het resultaat: productiemaximalisatie, een verlaging van risico’s en tot wel 30% kostenbesparingen.
